Kiedy siać pszenicę ozimą?

Kiedy siać pszenicę ozimą? — to jedno z kluczowych pytań każdego sezonu. Termin siewu determinuje kondycję roślin przed zimą, ich zimotrwałość i potencjał plonowania w kolejnym roku. Pszenica ozima wyróżnia się największą elastycznością terminu siewu spośród zbóż ozimych. Można ją wysiewać zarówno w klasycznym terminie agrotechnicznym, jak i z opóźnieniem po późno schodzących z pola przedplonach, takich jak kukurydza na ziarno czy burak cukrowy. To właśnie między innymi elastyczny termin siewu sprawia, że pszenica ozima zajmuje największą powierzchnię zasiewów wśród roślin uprawnych w Polsce.

Kiedy siać pszenicę ozimą — regionalne terminy agrotechniczne

Agrotechniczne terminy siewu pszenicy ozimej uwzględniają warunki klimatyczne poszczególnych regionów kraju. Mimo że opracowano je wiele lat temu, to większość rolników nadal się nimi kieruje. Opóźnienie siewu wynika przede wszystkim z następstwa roślin w płodozmianie. Warto jednocześnie wiedzieć, że coraz cieplejsze jesienie skłaniają do dyskusji o rewizji tzw. optymalnych terminów agrotechnicznych. Wysoka temperatura powietrza w październiku sprzyja nadmiernemu krzewienia i zwiększa podatność roślin na choroby grzybowe.

Aktualne zalecenia terminów siewu pszenicy ozimej według regionu:

• od 15 do 25 września — rejon północno-wschodni i wschodni Polski
• od 20 do 30 września — Polska centralna i południowo-wschodnia
• od 20 września do 5 października — Polska północno-zachodnia i zachodnia
• od 25 września do 10 października — Polska południowo-zachodnia

Kiedy siać pszenicę ozimą po kukurydzy i buraku cukrowym

Pszenica ozima jako jedyna spośród zbóż ozimych toleruje siew po bardzo późno schodzących z pola przedplonach. Zbiór kukurydzy na ziarno lub buraka cukrowego przypada często dopiero w październiku, lub na początku listopada. Przy opóźnionym siewie rośliny wchodzą w zimę w niskich fazach rozwojowych — przed krzewieniem lub w jego początku. Krzewienie przebiega wówczas głównie wiosną. Jest mniej wydajne niż krzewienie jesienne, dlatego konieczne jest zwiększenie normy wysiewu oraz dobór odmiany przystosowanej do takich warunków. Wiosną rośliny wymagają starannie zaplanowanego nawożenia azotowego wspierającego krzewienie.

Kiedy siać pszenicę ozimą z opóźnieniem — dobór odmiany

Przy opóźnionym siewie należy sięgać po odmiany w typie kompensacyjnym. Charakteryzują się one małą liczbą rozkrzewień (zwykle 2–3), rekompensowaną przez większą liczbę ziaren w kłosie i wyższą masę tysiąca ziaren. Odmianą rekomendowaną do późnych siewów jest RGT Depot. Mniejsza skłonność tej odmiany do krzewienia to zarazem jej zaleta przy siewie w optymalnym terminie. W ciepłe jesienie roślina nie rozkrzewia się nadmiernie, co ogranicza ryzyko wytworzenia zbyt dużej biomasy nadziemnej i narażenie na porażenie przez choroby.

Zimotrwałość a faza rozwojowa przy późnym siewie

Największą zimotrwałość mają rośliny wchodzące w zimę w fazie krzewienia (BBCH 21–25). Rośliny z późnego siewu osiągają jedynie fazę kilku liści (BBCH 11–14). Siewki w fazie 1–2 liści (BBCH 11–12) są paradoksalnie mniej narażone na wymarznięcie niż rośliny w fazie 3–4 liści (BBCH 13–14). Dlatego, że źródłem składników odżywczych jest dla nich jeszcze ziarniak.

Parametry siewu pszenicy ozimej — norma i głębokość

Normę wysiewu oblicza się na podstawie zalecanej liczby ziaren na m². Dla optymalnego terminu wynosi ona od 250 do 320 szt./m² i zależy od potencjału krzewienia odmiany. Przy opóźnionym siewie normę należy zwiększyć, aby zrekompensować ograniczone krzewienie jesienne. Obliczenie normy w kg/ha wymaga znajomości masy tysiąca ziaren (MTZ) i zdolności kiełkowania (ZK) danej partii ziarna siewnego. Głębokość siewu to standardowo 2–3 cm przy dobrej wilgotności gleby, na glebach lekkich lub przy suszy — do 4 cm.

Zaprawianie ziarna — nieodłączny element terminu siewu pszenicy ozimej

Niezależnie od terminu siewu zaprawianie materiału siewnego powinno być bezwzględnym standardem. Skuteczna zaprawa nasienna chroni wschodzące rośliny przed zgorzelą siewek, pleśnią śniegową, głownią pylącą, śniecią cuchnącą i śniecią karłową, pałecznicą zbóż i traw. Choroby takie jak głownia pyląca czy śnieć można zwalczać wyłącznie przez zaprawianie ziarna. Ich objawy widoczne dopiero w fazie kłoszenia mogą całkowicie zdyskwalifikować ziarno. Uzupełnieniem zaprawy jest nawóz donasienny z mikroelementami w formie chelatów, który dostarcza siewkom składniki pokarmowe w momencie kiełkowania i wspiera budowę silnego systemu korzeniowego. Podobną funkcję pełni Rootex, który zawiera organiczne formy składników pokarmowych.