Mączniak prawdziwy zbóż i traw jest jedną z najlepiej rozpoznawanych chorób zbóż. W zbożach ozimych pierwsze objawy mogą pojawiać się już jesienią, a wiosenne zwalczanie jest standardem w większości gospodarstw. Choroba może występować na zbożach oraz dzikorosnących trawach, powodując znaczące straty plonu przy braku odpowiedniej ochrony fungicydowej.
Jaki jest optymalny termin zabiegu T1 w pszenicy
Pierwszy zabieg fungicydowy wykonywany jest w kluczowym momencie rozwoju roślin – na początku strzelania w źdźbło w fazie BBCH 30-31. W tym okresie następuje dynamiczny przyrost biomasy, a rośliny są narażone na infekcje.
Zdrowotność plantacji wiosną bywa znacznie zróżnicowana. Część upraw może już wykazywać pierwsze objawy chorób, na innych konieczne było wykonanie jesiennego zabiegu fungicydowego lub fitosanitarnego z wykorzystaniem preparatów takich jak Arcton WG czy IonBlue. Z kolei na plantacjach pszenicy sianej późno, rośliny mogą być jeszcze zdrowe.
Spektrum zwalczanych chorób i wymagania wobec fungicydów
Aplikacja fungicydu na T1 powinna skutecznie eliminować przede wszystkim fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła, zgorzel podstawy źdźbła, septoriozę liści, brunatną plamistość liści, a w jęczmieniu także plamistość siatkową jęczmienia. Konieczne jest wielokierunkowe działanie – środki muszą działać wyniszczająco, zahamowując rozwój chorób obecnych od dłuższego czasu, leczniczo po świeżej infekcji oraz zapobiegawczo, uniemożliwiając rozwój chorób w przypadku nowych infekcji.
Charakterystyka choroby
Mączniak prawdziwy zbóż i traw to choroba powodowana przez grzyb Blumeria graminis. Największe znaczenie ekonomiczne ma w uprawie pszenicy i jęczmienia, w których może powodować spadek plonu wynoszący nawet 20%. Choroba występuje także na pszenżycie i życie, ale w mniejszym nasileniu.
Sprawca choroby rozwija się tylko na żywej tkance, nie prowadzi więc do całkowitego zniszczenia rośliny. Jest to pasożyt bezwzględny, odmiennie niż sprawcy septoriozy liści czy brunatnej plamistości liści. Wymienione choroby mogą rozwijać się także na martwych częściach roślin.
Patogen ogranicza powierzchnię asymilacyjną liści, zaburza fotosyntezę i inne procesy fizjologiczne. Skutkuje to spadkiem produkcji energii niezbędnej do nalewania ziarna. Miejsce uszkodzenia tkanek jest naturalnym oknem do infekcji innymi grzybami.
Objawy mączniaka prawdziwego zbóż i traw
Pierwsze objawy widoczne są na młodych liściach w postaci białego nalotu przypominającego mąkę. Jest to puszysta grzybnia, której nie sposób pomylić z innymi chorobami. Z czasem plamy obejmują źdźbła, a nawet kłosy. Porażone liście żółkną i schną.
W późniejszych fazach na grzybni pojawiają się czarne punkty — owocniki grzyba zwane konidiami, odpowiadające za infekcję wtórną. Grzybnia zmienia barwę z białej na ciemnobrunatną.
Czynniki sprzyjające rozwojowi mączniaka prawdziwego zbóż i traw
Rozwojowi choroby sprzyjają monokultura zbóż, zbyt gęsty siew oraz duża dostępność azotu. Do infekcji dochodzi powyżej 5 °C i przy dużej wilgotności powietrza. Takie warunki występują jesienią i wiosną. Podatność odmian zbóż na mączniaka prawdziwego jest również zróżnicowana — są odmiany, które są bardziej podatne i wymagają bardziej intensywnej ochrony grzybobójczej.
Kiedy dochodzi do pierwszych infekcji?
Pierwsze objawy można zaobserwować już jesienią, szczególnie na oziminach sianych w optymalnym terminie. Wysokie temperatury powietrza jesienią i brak długotrwałych spadków temperatur poniżej 0 °C mogą skutkować rozwojem choroby przez cały okres jesienno-zimowy.
Największe nasilenie infekcji przypada zwykle na wiosnę. Po wznowieniu wegetacji choroba rozwija się na podstawie źdźbła i najstarszych liściach. Przy braku skutecznej ochrony grzybobójczej choroba może występować nawet na kłosie.
Progi ekonomicznej szkodliwości
Wpływ mączniaka na plon jest tym większy, im atakuje młodsze liście. Sprawca nie prowadzi do nekroz, ale ogranicza fotosyntezę, gdy zaatakuje liść flagowy i podflagowy.
Próg ekonomicznej szkodliwości jest zróżnicowany. W fazie krzewienia to od 50 do 70 % roślin z objawami. Od początku strzelania w źdźbło — 10% źdźbeł z objawami. Od początku kłoszenia — pierwsze symptomy na liściu podflagowym, flagowym lub kłosie uprawniają do zabiegu. Podane informacje mają jedynie charakter infromacyjny i decyzję o zabiegu należy podjąć na podstawie ogólnego stanu plantacji i porażenia przez inne choroby.
Zwalczanie chemiczne
Do eliminacji mączniaka prawdziwego należy włączyć do zabiegu T1 przynajmniej jedną substancję czynną o wyróżniającej się skuteczności. Substancje specjalizujące się w zwalczaniu mączniaka to fenpropidyna (Tern 750 EC), cyflufenamid, proquinazid, metrafenon, pyriofenon oraz spiroksaminę.
Wymienione substancje czynne z wyjątkiem spiroksaminy występują w produktach samodzielnie, czyli mogą być elementem technologii fungicydowej jako składnik mieszaniny opryskowej. Co na mączniaka w przypadku silnej presji? – warto zastosować substancje czynne o działaniu wyniszczającym, takie jak fenpropidyna. Pozwoli to na skuteczną eliminację choroby i ograniczy ryzyko infekcji wtórnych liści wyżej położonych.
Wybór substancji czynnej powinien być poprzedzony lustracją plantacji zbóż. Jeżeli na roślinach widoczne są liczne objawy choroby, należy zastosować produkt o bardzo dobrym działaniu wyniszczającym i interwencyjnym. Z kolei w przypadku niskiej presji choroby, ale warunków sprzyjających jej wystąpieniu, warto rozważyć włączenie środka o bardzo dobrym działaniu zapobiegawczym.
Mączniak prawdziwy zbóż i traw jest najlepiej rozpoznawalną chorobą zbóż. Jego objawy są bardzo charakterystyczne i ich pojawienie się, jest sygnałem do wykonania aplikacji odpowiednio wybranego środka grzybobójczego. Profilaktyka polega na stosowaniu płodozmianu, unikaniu monokultury, zbilansowaniu nawożenia azotem oraz optymalnym zagęszczeniu łanu.
FAQ – zwalczanie mączniaka prawdziwego
Jak rozpoznać objawy mączniaka prawdziwego na zbożach?
Pierwsze objawy widoczne są na młodych liściach w postaci białego nalotu przypominającego mąkę – jest to puszysta grzybnia, której nie sposób pomylić z innymi chorobami. Z czasem plamy obejmują źdźbła, a nawet kłosy, a porażone liście żółkną i schną.
Jakie czynniki sprzyjają rozwojowi mączniaka prawdziwego?
Rozwojowi choroby sprzyjają monokultura zbóż, zbyt gęsty siew oraz duża dostępność azotu. Do infekcji dochodzi powyżej 5°C i przy dużej wilgotności powietrza, a takie warunki występują jesienią i wiosną.
Jakie substancje czynne są najskuteczniejsze w zwalczaniu mączniaka prawdziwego?
Mączniak w pszenicy i innych zbożach można zwalczać wykorzystując substancje specjalizujące się w jego eliminacji: fenpropidyna, cyflufenamid, proquinazid, metrafenon, pyriofenon oraz spiroksaminę. Mogą one występować mieszaninach formulacyjnych lub być łączone w tak mix.
Jak dobierać środki grzybobójcze przeciwko mączniakowi w zależności od presji choroby?
Jeżeli na roślinach widoczne są liczne objawy choroby, należy zastosować produkt o bardzo dobrym działaniu wyniszczającym i interwencyjnym (fenpropidyna). Z kolei w przypadku niskiej presji choroby, ale warunków sprzyjających jej wystąpieniu, warto rozważyć włączenie środka o bardzo dobrym działaniu zapobiegawczym (cyflufenamid), a wybór powinien być poprzedzony lustracją plantacji.