Miotła zbożowa (Apera spica-venti) jest najpowszechniej występującym chwastem jednoliściennym w zbożach ozimych. Jej wysoki współczynnik rozmnożenia — jedna roślina wytwarza ponad 10 000 ziarniaków — powoduje, że brak jest skutecznej ochrony herbicydowej, co szybko prowadzi do kompensacji tego gatunku. Wiosenne zwalczanie miotły zbożowej jest często koniecznością, nawet jeśli wykonano zabieg jesienny.
Dlaczego wiosenna korekta zwalczania chwastów jest niezbędna?
Miotła zbożowa kiełkuje w niskich temperaturach, nawet poniżej 0°C. Dopiero długotrwały spadek temperatury gleby poniżej -3°C na trwałe zatrzymuje jej wschody. W ostatnich latach trwałe obniżenie temperatury zimą było rzadko spotykane, dlatego wschody miotły zbożowej, trwają przez cały okres jesienno-zimowy.
Jesienne herbicydy o działaniu doglebowym (zawierające między innymi flufenacet, chlorotoluron, prosulfokarb) aplikowane w niskich fazach rozwojowych zbóż muszą zabezpieczać plantację przed wschodami chwastów przez kilka miesięcy. Wraz z długością okresu ochrony zmniejsza się stężenie substancji czynnej w wierzchniej warstwie gleby, co prowadzi do spadku skuteczności. Dodatkowo wysoka temperatura gleby jesienią i duża wilgotność sprzyjają szybszemu rozkładowi substancji czynnych.
Chlorotoluron — rozwiązanie na wczesno-wiosenne zabiegi
Chlorotoluron może być aplikowany zarówno jesienią, jak i wiosną. Substancja ta pobierana jest głównie przez korzenie chwastów, dlatego najefektywniej zwalcza miotłę zbożową w niskich fazach rozwojowych — do końca fazy krzewienia. Wiosną wymagane jest zastosowanie bardzo wysokiej dawki substancji czynnej przy jednocześnie niskich fazach rozwojowych miotły. Z tego powodu aplikacja chlorotoluronu wiosną jest możliwa, ale nie jest tak często praktykowana, jak jesienią.
Pinoksaden — uniwersalne rozwiązanie na miotłę zbożową
Pinoksaden (np. Axial 50 EC, Fraxial 50 EC) to substancja czynna o bardzo dobrym działaniu nalistnym, rekomendowana zarówno do wczesnych, jak i późnych zabiegów. Jej główną zaletą jest niskie minimum temperaturowe działania wynoszące 5°C oraz stosunkowo mała liczba stwierdzonych biotypów odpornych, w porównaniu z sulfonylomocznikami. Pinoksaden może być stosowany w szerokim zakresie faz rozwojowych zbóż — wiosną od 3 liści do fazy liścia flagowego (BBCH 39).
Fenoksaprop-p-etylu – na późniejsze zabiegi
Ze względu na wyższe minimum temperaturowe działania, fenoksaprop-p-etylu zalecany jest do późniejszych zabiegów wiosennych. Substancja ta wykazuje wysoką skuteczność nawet na miotłę zbożową w zaawansowanych fazach rozwojowych, jednak wymaga zastosowania najwyższych zalecanych dawek z etykiety produktu.
Próg ekonomicznej szkodliwości — duże zagrożenie
Próg ekonomicznej szkodliwości informuje, jakie nasilenie występowania chwastu powoduje stratę w plonie wyższą, niż koszt wykonania zabiegu na miotłę zbożową. W przypadku miotły zbożowej próg ten wynosi od 10 do 20 roślin na 1 m², co odpowiada nawet 50 wiechom widocznym w okresie dojrzałości zbóż.
Miotła zbożowa — ukryty przeciwnik
Podczas wzrostu części wegetatywne miotły, nie przerastają łanu zbóż, co utrudnia obserwację rzeczywistej skali zachwaszczenia bez wnikliwej lustracji. Dopiero w okresie wiechowania widoczna jest jej faktyczna presja, a na zabieg chwastobójczy jest już za późno. Dlatego lustracja plantacji we wczesnych fazach rozwojowych zbóż jest kluczowa dla podjęcia decyzji o zabiegu.
Rotacja mechanizmami działania — klucz do sukcesu
Miotla zbozowa z racji dużej plenności bardzo szybko wytwarza biotypy odporne na działanie pojedynczych substancji czynnych, a nawet całych grup chemicznych według klasyfikacji HRAC. Wykonując oprysk na miotłe wiosną należy pamiętać o tym, że nie można stosować produktów zawierających te same substancje czynne, które zostały zastosowane jesienią.
Jeżeli konieczne jest wykonanie korekcyjnego oprysku wiosną, należy zastosować inny mechanizm działania substancji czynnej niż wykorzystany jesienią. Wdrożenie tej zasady pozwoli zmniejszyć do minimum, ryzyko powstawania odporności miotły zbożowej, na działanie herbicydów.
FAQ – co warto wiedzieć o zwalczaniu miotły zbożowej
Dlaczego pinoksaden jest najczęściej wybierany do wiosennego zwalczania miotły zbożowej?
Pinoksaden wyróżnia się niskim minimum temperaturowym działania wynoszącym 5°C, co pozwala na wczesne zabiegi wiosenne. Dodatkowo substancja ta ma stosunkowo małą liczbę stwierdzonych biotypów odpornych, w porównaniu z sulfonylomocznikami (grupa 2 według HRAC). Szerokie okno aplikacji — od fazy 3 liści do liścia flagowego — daje elastyczność w wyborze terminu zabiegu.
Czy można zastosować wiosną ten sam herbicyd, który użyto jesienią?
Absolutnie nie. Bezwzględnie należy stosować substancje czynne o różnych mechanizmach działania według klasyfikacji HRAC. Jeżeli jesienią użyto na przykład chlorotoluronu, wiosną nie można go ponownie aplikować. Nieprzestrzeganie rotacji mechanizmów działania prowadzi do szybkiego powstawania odporności miotły zbożowej, na działanie herbicydów.
Dlaczego miotła zbożowa jest trudna do zaobserwowania w łanie?
Podczas wzrostu wegetatywnego miotła zbożowa nie przerasta łanu zbóż — jej części wegetatywne pozostają „schowane” wśród roślin uprawnych. Dopiero w fazie wiechowania, gdy wiechy wystają ponad łan, widoczna jest rzeczywista skala zachwaszczenia. Wówczas jednak jest już za późno na skuteczny zabieg herbicydowy, dlatego kluczowa jest wczesna lustracja plantacji.
W jakiej temperaturze powietrza można wykonać zabieg na miotłę wiosną?
Minimalna temperatura działania zależy od substancji czynnej. Pinoksaden działa efektywnie już od 5°C, co czyni go idealnym do wczesnych zabiegów wiosennych. Fenoksaprop-p-etylu wymaga wyższych temperatur, dlatego zalecany jest do późniejszych zabiegów. Ważne jest, aby unikać zabiegów przed spodziewanymi przymrozkami, gdyż mogą one obniżyć skuteczność herbicydu i wywołać stres u rośliny uprawnej.